Je vaart de jachthaven binnen, er staat een stevig briesje dwars op de steiger en je bemanningslid springt met de lijn in de hand aan wal. Op dat moment wil niemand horen: “Euh… hoe ging die knoop ook alweer?” Een schipper hoeft geen veertig knopen te kennen. Drie volstaan voor bijna alles wat je als pleziervaarder tegenkomt: de kikkersteek, de mastworp en de paalsteek. Het goede nieuws is dat je ze perfect in de zetel kan oefenen. Deze winter dus.
De kikkersteek: je boot vastleggen op een kikker
De kikker (of klamp) is dat metalen of kunststof onderdeel met twee “hoorns” op je dek of op de steiger. De kikkersteek is dé manier om daar een lijn op te beleggen.
Zo doe je het: https://www.animatedknots.com/cleat-hitch-halyard-knot
Het mooie aan de kikkersteek is dat hij houdt zolang het moet en dat je hem in een paar seconden weer los hebt, zelfs als er spanning op staat. Een veelgemaakte fout is drie of vier kinkslagen bovenop elkaar leggen “voor de zekerheid”. Dan krijg je een prop die je bij vertrek nauwelijks nog loskrijgt. Eén kinkslag is genoeg.
De mastworp: snel iets vastmaken aan een paal of reling
De mastworp bestaat uit twee slagen rond een paal, reling of meerpaal, waarbij de tweede slag over de eerste kruist en het losse eind onder die tweede slag doorgaat. Klaar. Met wat oefening leg je hem met één hand.
Je gebruikt hem bijvoorbeeld om je stootwillen (fenders) aan de reling te hangen, of om tijdelijk vast te maken aan een meerpaal terwijl je wacht voor een sluis of brug. Hij is ook makkelijk bij te stellen: wil je je stootwil wat hoger of lager, dan schuif je de lijn gewoon door.
Er is wel een maar. Een mastworp kan loskomen als de belasting voortdurend van richting verandert, zoals bij een boot die heen en weer gaat in de golfslag. Moet hij langer blijven zitten? Leg dan nog een halve steek rond het staande part. Voor het vastleggen van je boot zelf kies je beter een kikkersteek of een paalsteek.
Kijk naar deze animatie: https://www.animatedknots.com/clove-hitch-knot-rope-end
De paalsteek: de koning van de knopen
De paalsteek maakt een vaste lus die niet verschuift en niet dichttrekt. Daardoor is hij ideaal om een meerlijn over een bolder te leggen, of om een lijn vast te maken aan een ring. En je kan hem na een zware belasting nog altijd losmaken, iets wat je van veel andere knopen niet kan zeggen.
Kijk naar deze animatie: https://www.animatedknots.com/bowline-knot
Eén nadeel: een paalsteek maak je niet los zolang er spanning op staat. Moet je een lijn onder belasting kunnen vieren, beleg die dan op een kikker.
Zo oefen je deze winter thuis
Neem een stuk touw van een meter of twee, liefst een echte landvast van 10 à 12 mm, want met een dun koordje leer je het niet. Als kikker gebruik je een stoelpoot of de deurklink, als paal de leuning van de trap. Leg elke knoop tien keer na elkaar, daarna tien keer met je ogen dicht. Klinkt overdreven? Op de steiger, met wind en een boot die wegdrijft, ben je blij dat je handen het vanzelf doen.
Tijdens het praktijkexamen moet je vlot kunnen aan- en afmeren. Dan wil je niet staan te prutsen met een lijn. Wie de drie knopen in de winter onder de knie krijgt, kan zich in het voorjaar concentreren op het eigenlijke varen.
Wil je deze winter ook al aan je theorie werken? Met onze [online theorieopleiding](https://www.vaarschool.be/theorieopleidingen) studeer je in je eigen tempo, zodat je in het voorjaar klaar bent voor de praktijk.